محمدرضا عارف*: آيت‌الله هاشمي حقيقتا يكي از مردان بزرگ تاريخ معاصر ايران است. اگر انقلاب را به سه دوره «قبل از انقلاب»، «دوران تثبيت» و «دروان سازندگي و بعد از آن» تقسيم كنيم، نقش محوري آقاي هاشمي در همه ادوار به وضوح مشاهده مي‌شود. اين نقش پررنگ به خاطر ويژگي‌هايي از جمله اشراف و تسلط بر مسائل، درك صحيح از توانمندي‌ها و ظرفيت‌هاي كشور و مطالعه و اطلاع دقيق از آمار است. آقاي هاشمي اعداد و ارقام مربوط به بخش‌هاي مختلف كشور را مي‌دانست و در جريان آمار دقيق، حداقل در بخش‌هاي مهم بود. يكي از دغدغه‌هاي اصلي و هميشگي آيت‌الله هاشمي توسعه، پيشرفت و تعالي نظام بود.

طبيعي است خلأ حضور شخصيتي با اين دغدغه‌ها و چنان ويژگي‌هايي‌ اكنون به‌شدت احساس مي‌شود. ايشان در همه مقاطع، از مبارزات انقلابي تا سال‌هاي اول و تثبيت انقلاب، از رياست مجلس شوراي اسلامي تا رياست‌جمهوري و رياست مجمع تشخيص مصلحت نظام؛ تاثيرگذار بوده و به همين خاطر است كه نمي‌توان به سادگي خلأ وجود او را جبران كرد. به هر حال نمي‌توان قضا و قدر را تغيير داد و اكنون با جاي خالي آقاي هاشمي مواجه هستيم. از آنجايي كه بنا نيست قطار انقلاب متوقف شود، بايد ادامه داده و همه با كار، همدلي و همراهي بيشتر تلاش كنيم تا ان‌شاءالله در راهي كه ايشان براي خود ترسيم كرده بود؛ گام‌برداريم و پاسخگوي نيازهاي مردم و مطالبات كشور باشيم.

مرحوم آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني اگرچه از جمله شخصيت‌هاي برجسته فراجناحي به حساب مي‌آمد اما هميشه محل مشاوره اصلاحات و اصلاح‌طلبان بود. من هيچ يك از بزرگان اصلاحات را سراغ ندارم كه در مقطعي با آقاي هاشمي تعامل نداشته باشند. اتفاقاتي كه در دهه ٨٠ افتاد و نقشي كه گفتمان چپ سابق يا اصلاحات در حفظ مردم، به ميدان آوردن و پاسخ به مطالبات آنان داشت، آقاي هاشمي را به يك نگاه جديد هدايت كرد. اين نگاه جديد و تغيير نگرش با جايگاه اصلاح‌طلبان ارتباط نزديكي دارد؛ جايگاهي كه در يك نگاه واقع بينانه و غيرشعاري با دستاوردهاي ٨ سال دولت اصلاحات اهميت خود را نشان مي‌دهد.

البته آقاي هاشمي هميشه خود را فراجناحي مي‌دانستند. حتي زماني كه در جامعه روحانيت مبارز نقشي كليدي به عهده داشتند نيز خود را وابسته به راست تلقي نمي‌كردند هرچند كه رفتار و عملكرد ايشان در مقاطعي براي جريان چپ، سنگين تمام شد و آنها احساس كردند آيت‌الله هاشمي به سمت راست مايل شده است. به خصوص در دوره دوم رياست‌جمهوري و بعد از تغيير برخي وزرا، اين پيام به جامعه القا شد كه آقاي هاشمي به سمت راست تمايل پيدا كرده است. با اين حال معتقدم كه در دهه ٨٠ و به خصوص سال‌هاي بعد از ٨٤ تعامل جدي با جريان اصلاحات داشته و يكي از حاميان اصلي و محل مشورت اصلاح‌طلبان شدند.

* نماينده تهران و رييس فراكسيون اميد

منبع: روزنامه اعتماد