مجید کیوانی*: قبل از هر چیز مقدمه ای از نقش و جایگاه سازمان های مردم نهاد را به عنوان نمایندگان واقعی مردم و بخشی از جامعه مدنی معروض می داریم. نقش اساسی سازمان‌های مردم‌نهاد در جریان کمک به توسعه، ایجاد ظرفیت اجتماعی در مراحل برنامه‌ریزی و سازماندهی فعالیت‌های توسعه است.

majidekeyvaniنکته مهمی که می‌توان درباره اهمیت مشارکت مردم در سازمان‌های مردم‌نهاد و کارکردهای مهم آن گفت این است که مشارکت، موجب افزایش و ارتقای سطح آگاهی اجتماعی می‌شود. از سوی دیگر این مشارکت، اجتماعی‌شدن و فرهنگ‌پذیری افراد را به‌دنبال دارد و تمرینی برای کار گروهی و زندگی جمعی توأم با آزادی و دمکراسی است.

سازمان‌های مردم‌نهاد به‌عنوان جوامعی که از همسویی اهداف و نگاه بخشی از افراد جامعه و همچنین مشارکت مردم با یکدیگر برای تحقق یک هدف مشترک تشکیل می‌شوند می‌توانند نقش مهمی در توسعه ایفا کنند. ما اگر معتقد به آرا و نقش مردم و تشکل های مردمی در اداره امور هستیم، در عمل نیز باید به آن پایبند باشیم و آن را صرفا برای پرکردن عریضه های فانتزی و غیر عملی استفاده نکنیم، بلکه در عمل نیز آنچه را به زبان می آوریم به آن پایبند باشیم، زیرا آنچه که امروز شاهد آن هستیم نتیجه عهد شکنی ها و دوگانگی در رفتار است.

از زمان تصدی مدیرکل فعلی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان تا کنون تنها دو جلسه با برخی از سمن های استان به صورت موردی داشته است در صورتی که در این چند ماه منتهی به یک سال حضور ایشان بر مسند مدیر کلی این سازمان، این امکان وجود داشت تا از طریق شبکه سمن ها به بررسی راهکارها، معایب و نقاط قوت و ضعف معاونت های میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سازمان خوزستان بپردازد و از برنامه ها و راهکارهای پیشنهادی آنها برای سر و سامان دادن به وضعیت نابسامان اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان استفاده مطلوب ببرند.

اما آنچه مشاهده شده است حکایت از عدم اعتقاد وی به سازمان های مردم نهاد و التزام به رعایت قانون(ماده35 آئین ‌نامه تشکل‌های مردم نهاد 67725/ت51305ه تاریخ 06/06/95 هیئت دولت) بود. از این رو شبکه تخصصی سازمان های مردم نهاد میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان برای تنویر افکار عمومی موارد ذیل را اعلام می کند:

1- بررسی مشکلات اداری و برون سپاری بخشی از فعالیت های قابل واگذاری سازمان تحت امر به سمن های میراث فرهنگی استان و توانمند سازی انجمنها به عنوان رکن اصلی توسعه جامعه مدنی.(با توجه به اساسنامه مصوب هیئت وزیران در سال 84 و 95).

2- تشکیل کمیته های نجات و جلوگیری از اوضاع ناگوار، سرقت و تخریب محوطه های باستانی و تاریخی که اخبار آن در رسانه ها به وفور منتشر شده و درآینده نیز از طریق رسانه ها اعلام خواهد شد.

3- عملکرد ضعیف و نداشتن برنامه های منسجم بخش گردشگری این اداره کل نسبت به صنعت پرسود گردشگری عشایر و روستاهای استان، راهیان نور، مسافرین عراقی و کویتی در حوزه گردشگری سلامت و گردشگری مذهبی(ایام محرم)، جذب اردوهای دانش آموزی.

4- عدم همکاری در برگزاری کنفرانس بین المللی توسعه گردشگری استان خوزستان و جشنواره های معنوی و بومی خوزستان به عنوان طرح های شاخص استان خوزستان.

5- عدم همکاری متقابل معاونت میراث فرهنگی با شبکه تخصصی سمن های میراث فرهنگی و وزارت نفت در طراحی و اجرای پروژه موزه های صنعت نفت، موزه گمرکات، دانشکده ادبیات اهواز و دیگر ادارات دولتی که صدسال قدمت تاریخی دارند.

6- عدم همکاری سازمان مطبوع با سمن ها و شهرداری های استان برای معرفی و راه اندازی بازارچه های صنایع دستی.

7- عدم معرفی مشاورین تحصیل کرده حوزه های میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از بین سمن ها با همکاری شبکه تخصصی، اداره کل امور اجتماعی فرهنگی استانداری در کنار فرمانداران استان.
8- عدم برگزاری همایش های استانی و ملی با موضوعات سه گانه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با مشارکت اداره کل میراث فرهنگی، شبکه تخصصی سمن های میراث فرهنگی وامور اجتماعی استانداری خوزستان.

9- عدم آسیب شناسی رفتارها و کارنامه سازمانهای مردم نهاد، راهکارها و پیشنهادات برای توانمند سازی سمن ها.

10- استخراج سنوات سازمان مطبوع و سمنهای فعال استان و تدوین استراتژی برای همکاری و توسعه در سه حوزه تخصصی سازمان تحت مدیریت و ارتقاء جایگاه استان خوزستان در سطح ملی و بین المللی.

11- جلوگیری از راه اندازی خانه سازمان های مردم نهاد در اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان.

12- عدم برون سپاری بخشی فعالیت ها در سه حوزه میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری به سمن ها.

13- عدم توجه به استفاده از ظرفیت های مردمی سمن های استان برای حفاظت از ابنیه های تاریخی و مکان های گردشگری بصورت تنظیم تفاهم نامه.

14- عدم برگزاری جلسات منظم و کاربردی با سمن ها از طرف سازمان مطبوع جهت ایجاد همکاری قوی فی مابین.

15- سپردن مدیریت سمن ها به بخش سرمایه گذاری سازمان که توهین غیر مستقیم به مدیرعاملین سمن ها و شبکه تخصصی استان بود.

16- واگذاری خانه ماهپار به بخش خصوصی و بیرون راندن هنرمندان سفال گر اهوازی و عدم حمایت و تقویت از این هنرمندان.

17- درخواست جلوگیری از اخراج 80 نفر از نیروهایی که به صحیح یا غلط در دوره مدیریت گذشته استخدام شده بودند. راهکار این مشکل، اخراج بدون پالایش نیست؛ اگر نیرویی بدون تخصص وارد سازمان شده است با مصاحبه تخصصی ارزیابی، نیروهای کاردان استخدام و نیروهای غیر ضرور اخراج شوند زیرا سازمان مطبوع شما به شدت با کمبود نیرو و نیروی با کیفیت و متخصص مواجه است که ما شاهد آسیب های ناشی از وجود نیروهای انسانی فاقد دانش و کیفیت در تمام سه حوزه میراث فرهنگی(عدم تخصص در مرمت نقش برجسته های کول فرح و شوش محوطه سازی های سایت ها)، گردشگری(عقب ماندگی صنعت توریسم خوزستان و جایگاه پایین در میان سایر استان ها) و صنایع دستی(نارضایتی عمیق صنعتگران و عدم حمایت از آنان و نبود سند چشمن انداز در این حوزه) هستیم.

البته این شبکه، پیشنهاداتی را مطرح می کند:

1- اداره کل میراث فرهنگی خوزستان به عنوان دومین اداره کل عریض و طویل از نظر نیروی انسانی در کشور می باشد که بخش بسیار زیادی از آن را نیروهای فاقد کیفیت و حتی فاقد دانش فنی تشکیل می دهد که صرفاً به سازمان هزینه تحمیل کرده و سبب کند شدن حرکت سازمان و جلوگیری از چابک سازی آن می شود. شبکه تخصصی پیشنهاد می نماید مدیر کل محترم نسبت به استخراج مدرک تحصیلی، توانایی های فنی و تخصصی در هر سه بخش گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی به صورت مجزا اقدام نموده و سوآت(SWOT) سازمان را تهیه نماید تا بتواند در برطرف کردن نقاط ضعف و تبدیل کردن تهدیدات به فرصت استفاده مطلوب نماید. در این زمینه شبکه تخصصی آماده هر گونه همکاری فنی و تخصصی برای انجام سوآت سازمانی است.

2- هرچه سریعتر بخش گردشگری ترمیم و با به کار گماردن نیروهای توانمند درون سازمانی(در صورت عدم وجود نیروی کارآمد از نیروهای خارج سازمان) برای تحرک موتور گردشگری استان استفاده نماید. شبکه تخصصی پیشنهاد می کند سند راهبردی توسعه گردشگری استان خوزستان با همکاری یک یا چند شرکت بین المللی، شبکه تخصصی و یک شرکت توانمند مشاور داخلی در بخش گردشگری تهیه و تنظیم گردد(دلیل استفاده از شرکت مشاور گردشگری خارجی هدف قرار دادن بازارهای خارجی متناسب با ظرفیت و جاذبه های گردشگری استان خوزستان در بخش انسان ساخت و طبیعی است).

3- در بخش اداری آن اداره کل، ناهماهنگی و گاهاً کارشکنی هایی دیده می شود که سبب آسیب به توسعه استان خوزستان گردیده است. در سازمان تحت امر شما فاصله دستور تا اجرای دستور هیچ گونه سنخیتی با اصول مدیریت کارآمد و چابک نداشته و کارمندان آن اداره در اجرای دستورات مدیر کل محترم بدون هماهنگی و گاها بر اساس دیدگاه های شخصی(غیر ضروری و عمدی) تعلل نموده که سبب فرار سرمایه گذاران و پژوهشگران سه حوزه گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی استان گردیده است. لذا این شبکه پیشنهاد می نماید مدیر کل محترم جدیت بیشتری در اجبار مدیران و معاونت های سازمان تحت امر خود در اجرای دستورات داشته باشد.

4- در بخش میراث فرهنگی، تحقیقات و پژوهش ها و حفاری های باستان شناسی می تواند با عقد تفاهم نامه با دانشگاه های معتبر بین المللی صورت گیرد تا در هزینه های سازمان صرفه جویی گردد.

5- با توجه به محدودیت منابع مالی در آن اداره کل پیشنهاد می شود با کسب مجوز از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور ساز و کاری طراحی گردد تا امکان استفاده از بخش خصوصی در بخش های مرمت و احیا و حتی مطالعات باستانشناسی فراهم گردد. البته مدیریت این بخش باید توسط مدیر استان خوزستان رهبری گردد و سازمان از دخالت در این امور منع گردد.(در این مورد همکاری و همانگی بین اداره کل و مجمع نمایندگان استان پیش نیاز است).

6- در بخش صنایع دستی و گردشگری با توجه به ظرفیت های این بخش در استان خوزستان امکان حضور در بازارهای جهانی برای صنعتگران خوزستان وجود دارد. برای انجام این مهم سه نمایشگاه بین المللی در بازارهای هدف(خلیج فارس، اروپا و آمریکا) تعریف گردد.

* نماینده شبکه تخصصی سمن های میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری خوزستان و نماینده سازمان های مردم نهاد استان خوزستان